|
Besprekingen van ‘Bannenfluister, hemelglas’
Door: Ruud van de Kruisweg in Holland SF
Met deze eerste verhalenbundel van Jan J.B. Kuipers bewijst Babel de Nederlandse SF-wereld een grote dienst. Kuipers loopt al jaren in de Nederlandse SF-wereld mee en mag zich ondertussen een gelouterde maar ook gelauwerde veteraan noemen. Zo heeft hij de King Kong Award al twee keer gewonnen, zijn andere inzendingen waren bijna altijd goed voor een plaats bij de eerste vijf. Met Bannenfluister, hemelglas verschijnt dan zijn eerste verhalenbundel en dat werd tijd ook.
Deze bundel is zeker niet voor iedereen. Het probleem (als je het zo mag noemen) is niet dat Kuipers geen verhalen met kop en staart schrijft, maar dat de kop je de oren van het hoofd praat en de staart een eigen leven leidt. Net als zijn grote voorbeeld Lafferty schrijft Kuipers graag verhalen over opmerkelijke karakters, vreemde werelden en merkwaardige gebeurtenissen. Wie voor het slapen gaan graag een Perry Rhodan verschalkt of dikke fantasy-trilogieen van Terry Brooks en David Eddings spaart, zal waarschijnlijk moeite hebben om door verhalen als ‘Onder de vlakten’ of ‘Van de late tijden en gewone dingen’ te komen, maar wie niet bang is om zijn hersenen te laten kietelen en zijn zintuigen te strelen met welluidende Kuiperiaanse volzinnen, kan veel plezier beleven aan de zeventien verhalen in deze bundel.
In: Provinciale Zeeuwse Courant.
De Goese science-fictionschrijver Jan Kuipers trekt zich weinig aan van de regels die volgens sommigen binnen het genre zouden gelden. "Wanneer mijn personages geen vervoer hebben, laat ik ze gerust lopen naar een andere wereld", zegt de auteur, van wie in september de bundel Bannenfluister, hemelglas uitkomt. "Science fiction is het genre van de verbeelding. Dat moet je dan ook waarmaken."
Het boek bevat een selectie van verhalen die Kuipers sinds 1983 publiceerde in jaar-boeken en tijdschriften op het gebied van science fiction (sf). Voor twee daarvan ontving hij de King Kong Award, een Vlaams-Nederlandse prijs voor dit genre. (…) Sf staat in Nederland niet hoog aangeschreven, maar daarvan trekt Kuipers zich niks aan. “Men vindt het genre vulgair. En dat is het gedeeltelijk ook wel. Maar een groot deel van de Nederlandse literatuur zegt mij net zo goed niets."
Kuipers kwam in aanraking met het genre toen zijn broer hem zo'n 25 jaar geleden een boek van R. A. Lafferty gaf. "Hij is een van de beste sf-auteurs. Die trekt zich nergenswat van aan." Omdat de Goese schrijver dezelfde houding heeft ten opzichte van het genre, wordt hij nogal eens met Lafferty vergeleken. "Geloofwaardigheid is voor mij' niet van belang. Aan de andere kant zit je toch wel enigszins vast aan de eisen die het genre stelt. Sf is surrealistisch, mythologisch en het speeIt zich vaak afin parallelle of toekomstige werelden."
In het titelverhaal 'Bannenfluister, hemelglas' roert Kuipers zelfs een 'klassiek' sf-thema aan: de inmiddels achterhaalde of mislukte wetenschap. Het verhaal gaat over de alchemie, een vorm van scheikunde gebaseerd op het idee dat materiaal niet dood is, maar een ziel heeft. De personage uit 'Bannenfiuister, hemelglas' valt door een fout van een alchemist uiteen in miljoenen nieuwe karakters. "Alles in dit verhaalloopt mis, loopt anders dan men zich had voorgesteld", zegt Kuipers. In de verhalen van de Goese auteur. bestaan weinig zekerheden. Kuipers houdt er niet van om een boodschap in zijn werk te stoppen, maar als er dan toch een ding is dathij zijn lezers wil meegeven, is het dat ze hun eigen plan moeten trekken en zich niets moeten laten wijsmaken. "Blijf maar met je beide benen op de grond. Idealen verhullen vaak eigenbelang en mislukken alleen maar."
Door: Eddy C. Bertin in Cerberus
Een bundel van 12 uiterst fantastische en vaak koldereske SF verhalen die zich onder vaak groteske personages afspelen op werelden die weinig gemeen hebben met de onze. Een spelmachine verschaft de deelnemende spelers een rol in het leven zelf, onze realiteit gezien als etappenkoers, op weg naar steeds nieuwe 'hogere' werkelijkheden (Jettou’s ei). Twee bizarre gezellen zijn op zoek naar de Uiterste Dame aan het Einde van de Wereld (de Passage-vignettes). Een man die soms vrouw wordt ontmoet een hond die soms een man wordt in een post-Apocalyptische werkelijkheid.
Kuipers vermengt allegorische, mythische en surrealistische elementen, en transporteert dit alles in koldereske universums waar niets is wat het schijnt te zijn. Deze tomeloze fantasie leidt wel tot inhoudelijke 'overkill', en ook de grillige taal en het kronkelend taalgebruik eisen een aanpassing van de lezer. Beslist niet voor de liefhebber van hardcore en hi-tech SF, maar een bundel die de lezers van R.A. Lafferty en het recentere SF-kolderwerk van Robert Sheckley zeker zal aanspreken.
|
