|
Besprekingen van ‘De grafschender’
Door: Martijn Adelmund in Holland SF
Grafschender is het debuut van Bjorn Kuykhoven bij Babel. De schrijver creert in dit boek een geloofwaardige donkere wereld waar Fantasy, Horror en SF hand in hand gaan.
Als je het boek open slaat zie je een kaart van ‘De beschaafde wereld’, waar met kleine tekeningetjes en tekstjes op is aangegeven waar welk ras woont. Zo is er een groot woud, waar de ’aelves’ wonen en in het bergachtige noorden zijn ‘de orks en hun barbaarse landen’. De lezer vormt zijn beeld (weet dit Fantasy- element niet helemaal te rijmen met de Gothic cover), raakt nieuwsgierig en leest door.
In de proloog wordt vervolgens gesproken over slijmerige halfplanten (bizarre speling van de natuur of van een krankzinnige magier) gekweekt uit zaden uit de ‘krochten van Wu-Wei’ en over ’de Ouden’ (Ha! Lovecraftiaanse Horror). Juist als hij dacht op deze manier zijn vinger achter deze merkwaardige setting gekregen te hebben, belandt de lezer in het Fantasy-tafereel bij uitstek: een avonturier die in een taveerne, bij een lelijke ork zijn pilz bestelt. Als je dan niet afhaakt ben je partij voor dit boek.
Kuykhoven overweldigt je met clichés uit het volledige spectrum van de fantastische literatuur (zelfs een Faustiaanse poedel is inbegrepen) en bedekt het geheel met een duister sausje. Eenmaal weg uit de taveerne neemt hij ons mee door Urhassa, een monsterlijke grote stad, overkoepeld door basalten vierbaanswegen, waar criminele organisaties de dienst uit maken. Dan blijken er ook zeppelins, treinen en fabrieken te bestaan. Het beeld dat hij ons voorschotelt is dan compleet. Hangt met elastiekjes in elkaar (god, je ziet de lijmnaden nog zitten), maar het werkt! Door deze krachtige cocktail van herkenbare elementen weet hij de lezer steeds weer te verrassen.
En na een tijdje lezen blijkt het geheel veel intelligenter in elkaar te zitten dan het aanvankelijk leek: alsof Kuykhoven ons expres, in een bizarre maskerade, kennis wil laten maken met het reeds bekende. Zo speelt hij op een knappe manier met associaties. ’Faktoor’, ’lektriek’, ’zeppins’, ’pilz’, ’Byzant’, ’cigaro’: al deze woorden zijn betekenisloos en verzonnen door de schrijver om zijn wereld aan te kleden, maar iedereen kan zich er een beeld bij vormen. (Dit doet meteen ook vermoeden dat ’Kuykhoven’ een goedgekozen pseudoniem is.)
Ook de kunstige vorm draagt bij aan de kwaliteit van de roman. Elk hoofdstuk begint met een citaat van een historicus, een onderschepte brief, een citaat uit het boek van Guarat, alsof het boek een bronnenverzameling betreft. Deze kwaliteiten zorgen ervoor dat de elementen die aan het begin zo vervelend op elkaar inhakken, zich na een aantal hoofdstukken vervlechten tot een geloofwaardig geheel. Toch gaat Kuykhoven naar mijn mening soms ook te ver. Dan rijst de vraag of taalpurisme in alle gevallen een goede vervanging is voor originaliteit. Want door een stam van orks, die erg hard rennen zonder tekenen van uitputting, ’Uruc-Airah’ te noemen, gaat Kuykhoven toch wat verder dan een associatieve knipoog. Deze misstap daargelaten was het boek intelligent en prettig leesvoer, een frisse (re)creatie van duistere fantastische literatuur.
Martijn Adelmund, HSF
|
