|
Besprekingen van ‘Nocturne’
Door: Paul van Leeuwenkamp voor Vlabin
In Nocturne bundelde Mark Ruyffelaert oudere en nieuwere verhalen tot een consistente en toch afwisselende eenheid. Tussen het eerste verhaal ’Ganda Sum’, waarin Gent als een metafysische persoonlijkheid de weg naar haar bestemming gaat door de duistere woelingen van de tijd, en het afsluitende verhaal ’Vit’, waarin een Gentse schrijver zich verzet tegen de erfenis van Jean Ray, die hem op macabere wijze wordt opgedrongen, strekken de droomwerelden van deze Gentse auteur zich uit. Een nocturne, inderdaad, in die zin dat de sfeer en de toon muzikaal is, dat het dromen zijn met een romantisch karakter. Maar de droomwereld van Ruyffelaert is niet lieflijk; het is een plaats waar levende dromers en doden elkaar ontmoeten, vol geheime kennis en oude, vergeten goden. Een wereld waarin de bewuste dromer kan rondtrekken en geconfronteerd wordt met zijn angsten, zijn hebzucht en machteloosheid.
Het zijn dus verhalen die wortelen in de traditie van de gothic novel, in het werk van Edgar Allan Poe, H.P. Lovecraft, Baudelaire en Jean Ray, waaraan geregeld wordt gerefereerd. In dat opzicht is er een overeenkomst met Harry Mulisch. Mark Ruyffelaert blijft dichter bij de oorspronkelijke gothics, maar de angst slechts een epigoon te zijn, haast expliciet verwoord in het laatste verhaal, heeft hem daarvoor behoed en het eindresultaat is een bundel met een eigen toon.
In het fantasygenre verschijnen geen verhalenbundels. De lezers geven de voorkeur aan lijvige romans van Anglosaksische herkomst. Met het zeer verzorgde, als gebonden hardcover uitgegeven ‘Nocturne’ gaat de uitgever tegen deze tendens in en laat hij zien dat er binnen de fantastische literatuur ook buiten de Amerikaanse zwaarlijvigheid te genieten valt. Bundels als die van Ruyffelaert, die in thematiek en toon een eenheid vormen en daardoor op persoonlijke wijze het gezicht van een auteur tonen, zouden met het langere werk moeten kunnen concurreren.
Een aantal verhalen verscheen eerder in tijdschriften en verzamelbundels, zoals ‘Ganda Sum’ (Nieuw Vlaams Tijdschrift) en ’Herinneringen uit de toekomst’ (Humo). Ook nam Ruyffelaert werk op uit zijn eerste bundel ‘Angst, mijn spiegelbeeld’. Binnen ’Nocturne’ hebben deze verhalen, die het herlezen waard zijn, hun eigen plaats in het totaal. Of dat totaal aanspreekt, ligt als bij alle literatuur aan de voorkeuren van de lezer, maar het is het proberen waard voor elke liefhebber van het fantastische “ want ‘dromen zijn geen bedrog’.
Door: Bob van Laerhoven voor de Nederlandse Bibliotheekdienst
De veertien verhalen stralen een sombere decadentie à la Baudelaire uit en hebben een morbide fascinatie voor de dood. Ze twijfelen vaak tussen pure fantasy en horror en handelen over hekserij, faustiaanse wetenschap en wezens waarvan je kunt vermoeden dat ze niet menselijk zijn. Ruyffelaert (1934, Gent) wordt regelmatig 'de nieuwe Jean Ray' genoemd. In tegenstelling tot die Gentse horrorauteur, is hij vaak subtieler in zijn onderwerpen en zijn stijl zweemt naar ironie. Kleurrijke fantasyverhalen die het meer van de sfeer dan van de plot moeten hebben voor liefhebbers van het genre.
Door: Gwendelyn Luijk voor Elf Fantasy
Bubastis. Stad in het land van de doden, de dromenden en de schijnwezens die enkel bestaan omdat ze gedroomd worden. Een plek die de meeste van ons bij het wakker worden alweer vergeten zijn.
Maar de ’ik’ in Nocturne is een getrainde dromer. Hij heeft geleerd om zijn dromen te controleren, om terug te komen op de plekken waar hij geweest is, om huizen te bouwen en rijkdommen te vergaren. Dan ontdekt hij dat zijn droomstad niet alleen van hem is: alle slapende zielen komen naar Bubastis! Dan leert de pas overleden ziel van een zelfmoordenaar hem hoe hij goud vanuit de droomwereld mee kan nemen naar de echte wereld. Alles wat daarvoor nodig is, is een schijndeur in een slaapkamer op het westen. Maar niets is voor niets. Niet de hulp van de doden, niet de liefde van een vrouw, en zeker de rijkdommen van Bubastis niet.
Met Nocturne levert Mark J. Ruyffelaert een meesterlijke verhalenbundel af. In veertien korte en langere verhalen legt hij de begrippen ‘droom’ en ‘dood’ in een totaal ander verband dan je tot nu toe gewend bent. Ruyffelaerts personages zijn duister, vaak gewetenloos, maar desondanks vol passie. Zijn schijnwereld is met recht zo zwart als de nacht. In Nocturne schetst hij het beangstigende beeld van een land waar zelfmoordenaars op de argeloze lichamen van de slapenden azen, waar slaven zichzelf verkopen als avondeten en de aanraking van het verkeerde boek de meest gruwelijke dood tot gevolg kan hebben. ’Het was maar een nachtmerrie...’ gaat hier niet op. In Ruffelaerts met zwart doorwrongen wereld lopen droom en werkelijkheid rechtstreeks in elkaar over. Het is maar de vraag welke van de twee erger is.
De van oorsprong Gentse Ruffelaert ontving al verscheidene prijzen voor zijn werk. In 1996 behaalde hij de derde plaats in de Millenniumprijs, de hoogste onderscheiding voor Nederlandse sciencefiction, en ontving hij de Paul Harland aanmoedigingsprijs, zoals de Millenniumprijs tegenwoordig heet, voor het verhaal Nocturne. Voor Metamorfosenen De droomwereld van Mahal won hij de tiende en negende plaats in de Paul Harlandprijs. Deze verhalen kun je allemaal vinden in de nieuwe bundel.
Nocturne is een van de eerste boeken die door uitgeverij Verschijnsel uitgebracht worden. Deze nieuwe uitgever wil zich specialiseren in ideeenliteratuur, liefst van schrijvers van Nederlandse en Belgische bodem. Voor liefhebbers van dit genre zou het dus kunnen lonen om de publicaties van Verschijnsel in de gaten te houden.
|
